العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)

47

بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)

اول هم وجه خوبى است و شايد قسمت آخر حديث مؤيد اين وجه باشد . گرچه وجوه ديگرى هم محتمل است . 26 - كافى عده‌اى از مشايخ . . . از عبيد بن وليد گفت شنيدم از حضرت صادق ( ع ) ميفرمود . سه چيز است كه اگر انسان مراقب آنها باشد چيزى نميتواند زيان بزند . 1 - دعا و نيايش هنگام گرفتارى 2 - استغفار و توبه هنگام گناه 3 - شكر و سپاس هنگام نعمت بيان - چون دعا و تضرع برطرف‌كننده مشكلات است . استغفار هم موجب محو و بخشش گناه است . شكر و سپاس هم عامل بقاء و دوام نعمت شده و باعث ايمنى از اينست كه نعمت وسيلهء گناه و موجب وزر و و بال اخروى گردد . 27 - كافى از عده‌اى مشايخ . . . از معاويه بن وهب از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود . كسى كه توفيق شكر و سپاس به او داده شود از دنيا نعمت نصيبش خواهد شد كه خداوند متعال ميفرمايد لئن شكرتم لازيدنكم اگر شاكر و سپاسگزار باشيد قطعا نعمت را بر شما ميافزايم . 28 - كافى از ابو على اشعرى . . . از دو نفر از اصحاب كه از حضرت صادق عليه - السّلام شنيده بودند . فرموده نعمتى كه خداوند به بنده‌اى عنايت فرموده اگر معرفت قلبى و توجه به ارزش آن نعمت داشته باشد و با زبان شكر او را بجا آورد همين كه شكرش و سخنش تمام شد دستور افزايش نعمت از طرف خداوند صادر خواهد شد . بيان معرفت قلبى يعنى شناختن ارزش و عظمت نعمت و اينكه اصل نعمت از ناحيهء خدا است چون او است وسيله‌ساز و مسبب الاسباب و ضمنا اين حديث شريف مىرساند كه شكرى موجب افزايش نعمت است شكر قلبى بايد همراه با سپاسگزارى زبانى باشد . 29 - كافى از مشايخ خود . . . از ميسر از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود شكر و سپاس نعمت به اين است كه از گناهان دورى شود و جملهء كامل شكر اين جمله است : الحمد للَّه رب العالمين . بيان از اين حديث بدست مىآيد كه دورى و اجتناب از گناهان و محرمات از بزرگترين پايه‌هاى شكر عملى است و نيز جملهء الحمد للَّه رب العالمين مصداق كامل شكر است چون معناى اين جمله اين است كه تمام حمدها و كليه سپاس‌ها مختص ذات منزه حق است و دلالت مىكند كه خداوند ولى جميع نعمتهاى ظاهرى و باطنى است و اوست پروردگار همه موجودات و خالق پرورش دهنده همه مخلوقات و در خالقيت و معبوديت و رازقيت شريك و انبازى ندارد . و اينكه در اين حديث فرموده و تمام الشكر يعنى شكر تام و كامل كه متمم و مكمل شكر عملى و اجتناب از محارم گفتن جمله الحمد للَّه رب العالمين است .